De pianostemmer kwam op donderdag
Ik stem piano's. Dat is geen beroep waar mensen op feestjes veel vragen over stellen, en dat vind ik prima. Het werk is stil, precies en een beetje eenzaam. Je komt bij mensen thuis, je zit een uur of twee met je rug naar ze toe en je luistert naar dingen die zij niet horen. Meestal krijg je koffie. Soms krijg je een verhaal over een oma die vroeger speelde. Zelden krijg je meer dan dat.
Ilse belde in oktober. Ze had een oude Schimmel geerfd van een tante in Zutphen en hem laten verhuizen naar haar bovenwoning in Deventer. "Hij klinkt alsof hij verkouden is," zei ze aan de telefoon. Ik moest lachen, want dat is precies hoe een piano klinkt die net verhuisd is. We spraken donderdag af, om tien uur.
Ze deed open in een grijze trui met verfvlekken op de mouwen en blote voeten op de koude trap. Donker haar in een knot waar een potlood doorheen stak. Ze was illustrator, vertelde ze, ze werkte thuis aan kinderboeken. De piano stond in de voorkamer, tegen de enige muur zonder raam, en de kamer rook naar terpentijn en sinaasappelschillen.
Ik deed wat ik altijd doe. Het voorpaneel eraf, de mechaniek bekijken, een paar akkoorden om te horen hoe erg het was. Het was erg. Een halve toon te laag over de hele breedte, een paar snaren die bijna niets meer deden, een hamer in de middenligging die bleef hangen. "Dit wordt twee keer komen," zei ik. "Ik moet hem eerst omhoog trekken, dan moet hij een paar weken wennen, en dan doe ik de fijnstemming."
"Twee keer," zei ze. "Dat vind ik niet erg. Daan, toch? Ik had je naam opgeschreven maar ik heb het briefje alweer kwijt."
"Daan," zei ik. "Klopt."
"Fijn. Dan hoef ik je niet steeds meneer de stemmer te noemen."
Ze ging aan haar tekentafel bij het raam zitten en werkte door terwijl ik bezig was. Normaal gesproken praten mensen tegen me, of ze verdwijnen naar een andere kamer. Ilse deed geen van beide. Ze tekende en luisterde. Af en toe, als ik dezelfde toon voor de twintigste keer aansloeg, hoorde ik haar zachtjes neuriën, precies op de toon die ik zocht. Toen ik me de derde keer omdraaide, keek ze me aan met een schuldige grijns.
"Sorry," zei ze. "Ik doe het niet expres."
"Je zit er wel steeds goed op," zei ik.
"Mijn moeder was zangeres. Ik heb het gehoor, niet de stem."
Bij de tweede afspraak, drie weken later, was er iets veranderd. Er stond verse koffie klaar voordat ik had aangebeld. Het potlood in haar haar was vervangen door een penseel. Op haar tekentafel lag een schets van een man die aan een piano zat, met zijn rug naar de kijker, een stemhamer in zijn hand. Ik deed alsof ik het niet zag. Zij deed alsof ze niet zag dat ik het zag.
De fijnstemming duurde langer dan nodig. Dat geef ik eerlijk toe. Ik nam de tijd voor elke unisono, ik speelde na elke octaaf iets kleins om te horen of het klopte. Een stukje Satie, een stukje van een liedje van Boudewijn de Groot dat ik als kind thuis had gehoord. Toen ik klaar was, ging ik niet meteen staan.
"Speel jij zelf?" vroeg ik.
"Slecht."
"Dat is geen reden."
Ze kwam naast me zitten op het bankje, dat eigenlijk voor één persoon was. Onze heupen raakten elkaar. Ze speelde de eerste regels van een wiegeliedje, met twee vingers, en stopte toen ze zich vergiste. Ik speelde de begeleiding eronder, en ze begon opnieuw. Ze rook naar de koffie en naar iets bloemigs, en ik merkte dat ik mijn adem inhield bij elke noot die ze aansloeg.
"Hij klinkt niet meer verkouden," zei ze zacht.
"Nee."
"Wat kost dit eigenlijk?"
Ik noemde het bedrag. Ze knikte en zei dat ze het meteen zou overmaken. En toen, zonder naar me te kijken, met haar handen nog op de toetsen: "Mag ik je ook iets anders geven? Een etentje. Vrijdag. Hier."
Ik zei ja voordat ze haar zin had afgemaakt.
Die vrijdag stond ik om zeven uur voor haar deur met een bos ranonkels die ik op het laatste moment bij het station had gekocht. Ik had me twee keer omgekleed. Mijn handen, die de hele week vast en zeker op stemspelden hadden gelegen, wisten ineens niet wat ze met zichzelf aan moesten. Toen ze opendeed in een donkergroene jurk en met haar haar los, vergat ik even wat ik had willen zeggen.
Ze kookte risotto met paddenstoelen en had twee flessen witte wijn gekocht omdat ze niet wist welke ik lekker zou vinden. We aten aan de tekentafel, waar ze de schetsen voor de gelegenheid had opgeruimd, behalve die ene. Die hing nu met een punaise aan de muur. We praatten over haar tante, over mijn vader die me het vak had geleerd, over het verschil tussen een piano die goed gestemd is en een piano die mooi klinkt. Dat zijn twee verschillende dingen, legde ik uit. Een stemapparaat kan het eerste. Voor het tweede moet je luisteren naar de kamer, naar het hout, naar degene die erop gaat spelen.
"En hoe weet je dan wat degene die erop speelt wil?" vroeg ze.
"Je let op," zei ik. "Je let heel goed op."
Ze stond op, liep om de tafel heen en ging op mijn schoot zitten, alsof dat de normaalste zaak van de wereld was. Haar armen om mijn nek. "Let dan op," zei ze, en ze kuste me.
Het was een lange kus, langzaam, met de smaak van wijn en citroen. Ik voelde haar hart door haar trui heen, sneller dan het hare in haar stem had geklonken. Mijn handen vonden haar rug onder de stof, warme huid, de rij van haar wervels. Ze zuchtte in mijn mond en drukte zich dichter tegen me aan.
"De slaapkamer is achter," fluisterde ze.
We namen de tijd. Dat is misschien wat ik me het best herinner van die eerste avond: dat niemand haast had. Ze trok mijn trui over mijn hoofd en ik de hare, en we bleven even zo staan, half uitgekleed in het licht van een leeslamp, alleen maar kijkend. Ze had smalle schouders en een moedervlek onder haar linkerborst, en toen ik die kuste lachte ze en zei dat ik de eerste was die hem had gevonden zonder te zoeken.
Op bed lag ze op haar zij, naar me toe, en liet me haar ontdekken. Ik deed het zoals ik een instrument leer kennen: langzaam, toets voor toets, luisterend naar wat er terugkwam. Een zucht als ik haar hals kuste. Een rilling als mijn vingers over de binnenkant van haar dijen gleden. Een zacht "ja, daar" toen ik haar eindelijk aanraakte waar ze het wilde, nat en warm onder mijn vingers. Ik bleef daar, rustig, tot haar heupen het ritme overnamen en haar adem korter werd. Ze kwam met haar gezicht tegen mijn schouder, haar nagels in mijn rug, een lange lage klank die ik nog dagen in mijn hoofd hoorde.
Daarna trok ze me boven op zich. "Nu jij," zei ze. Ze pakte een condoom uit het laatje en rolde het om met een concentratie die me deed lachen, en toen ik in haar gleed hield ze mijn gezicht tussen haar handen en keek me aan. We bewogen langzaam, bijna stil. Haar benen om mijn middel, haar hielen tegen mijn billen. Ik wilde dat het eeuwig duurde en tegelijk hield ik het bijna niet uit. Ze voelde het, denk ik, want ze fluisterde: "Niet inhouden." Ik kwam diep in haar, met haar naam half uitgesproken, en ze hield me vast tot ik weer gewoon ademde.
We lagen lang wakker. Buiten reed af en toe een fiets over de klinkers. Ze vertelde dat ze me na de eerste afspraak meteen had willen bellen, maar dat ze niet wist wat ze moest zeggen. "Mijn piano is weer verkouden" leek haar te doorzichtig.
"Ik had het geloofd," zei ik.
"Nee, dat had je niet."
"Nee," gaf ik toe. "Maar ik was wel gekomen."
Dat is nu anderhalf jaar geleden. De Schimmel staat inmiddels in een ander huis, een benedenwoning met een tuintje, waar we samen wonen. Ik stem hem elk half jaar, hoewel dat eigenlijk vaker is dan nodig. Ilse zegt dat ik dat doe omdat ik het fijn vind als ze naast me op het bankje zit en neuriet. Ze heeft gelijk.
De schets hangt in de gang, ingelijst. Een man aan een piano, met zijn rug naar de kijker. Mensen die op visite komen vragen soms wie het is. Dan zegt Ilse: "Iemand die goed oplet." En dan kijkt ze naar mij, en ik weet precies welke toon ze bedoelt.
Ilse belde in oktober. Ze had een oude Schimmel geerfd van een tante in Zutphen en hem laten verhuizen naar haar bovenwoning in Deventer. "Hij klinkt alsof hij verkouden is," zei ze aan de telefoon. Ik moest lachen, want dat is precies hoe een piano klinkt die net verhuisd is. We spraken donderdag af, om tien uur.
Ze deed open in een grijze trui met verfvlekken op de mouwen en blote voeten op de koude trap. Donker haar in een knot waar een potlood doorheen stak. Ze was illustrator, vertelde ze, ze werkte thuis aan kinderboeken. De piano stond in de voorkamer, tegen de enige muur zonder raam, en de kamer rook naar terpentijn en sinaasappelschillen.
Ik deed wat ik altijd doe. Het voorpaneel eraf, de mechaniek bekijken, een paar akkoorden om te horen hoe erg het was. Het was erg. Een halve toon te laag over de hele breedte, een paar snaren die bijna niets meer deden, een hamer in de middenligging die bleef hangen. "Dit wordt twee keer komen," zei ik. "Ik moet hem eerst omhoog trekken, dan moet hij een paar weken wennen, en dan doe ik de fijnstemming."
"Twee keer," zei ze. "Dat vind ik niet erg. Daan, toch? Ik had je naam opgeschreven maar ik heb het briefje alweer kwijt."
"Daan," zei ik. "Klopt."
"Fijn. Dan hoef ik je niet steeds meneer de stemmer te noemen."
Ze ging aan haar tekentafel bij het raam zitten en werkte door terwijl ik bezig was. Normaal gesproken praten mensen tegen me, of ze verdwijnen naar een andere kamer. Ilse deed geen van beide. Ze tekende en luisterde. Af en toe, als ik dezelfde toon voor de twintigste keer aansloeg, hoorde ik haar zachtjes neuriën, precies op de toon die ik zocht. Toen ik me de derde keer omdraaide, keek ze me aan met een schuldige grijns.
"Sorry," zei ze. "Ik doe het niet expres."
"Je zit er wel steeds goed op," zei ik.
"Mijn moeder was zangeres. Ik heb het gehoor, niet de stem."
Bij de tweede afspraak, drie weken later, was er iets veranderd. Er stond verse koffie klaar voordat ik had aangebeld. Het potlood in haar haar was vervangen door een penseel. Op haar tekentafel lag een schets van een man die aan een piano zat, met zijn rug naar de kijker, een stemhamer in zijn hand. Ik deed alsof ik het niet zag. Zij deed alsof ze niet zag dat ik het zag.
De fijnstemming duurde langer dan nodig. Dat geef ik eerlijk toe. Ik nam de tijd voor elke unisono, ik speelde na elke octaaf iets kleins om te horen of het klopte. Een stukje Satie, een stukje van een liedje van Boudewijn de Groot dat ik als kind thuis had gehoord. Toen ik klaar was, ging ik niet meteen staan.
"Speel jij zelf?" vroeg ik.
"Slecht."
"Dat is geen reden."
Ze kwam naast me zitten op het bankje, dat eigenlijk voor één persoon was. Onze heupen raakten elkaar. Ze speelde de eerste regels van een wiegeliedje, met twee vingers, en stopte toen ze zich vergiste. Ik speelde de begeleiding eronder, en ze begon opnieuw. Ze rook naar de koffie en naar iets bloemigs, en ik merkte dat ik mijn adem inhield bij elke noot die ze aansloeg.
"Hij klinkt niet meer verkouden," zei ze zacht.
"Nee."
"Wat kost dit eigenlijk?"
Ik noemde het bedrag. Ze knikte en zei dat ze het meteen zou overmaken. En toen, zonder naar me te kijken, met haar handen nog op de toetsen: "Mag ik je ook iets anders geven? Een etentje. Vrijdag. Hier."
Ik zei ja voordat ze haar zin had afgemaakt.
Die vrijdag stond ik om zeven uur voor haar deur met een bos ranonkels die ik op het laatste moment bij het station had gekocht. Ik had me twee keer omgekleed. Mijn handen, die de hele week vast en zeker op stemspelden hadden gelegen, wisten ineens niet wat ze met zichzelf aan moesten. Toen ze opendeed in een donkergroene jurk en met haar haar los, vergat ik even wat ik had willen zeggen.
Ze kookte risotto met paddenstoelen en had twee flessen witte wijn gekocht omdat ze niet wist welke ik lekker zou vinden. We aten aan de tekentafel, waar ze de schetsen voor de gelegenheid had opgeruimd, behalve die ene. Die hing nu met een punaise aan de muur. We praatten over haar tante, over mijn vader die me het vak had geleerd, over het verschil tussen een piano die goed gestemd is en een piano die mooi klinkt. Dat zijn twee verschillende dingen, legde ik uit. Een stemapparaat kan het eerste. Voor het tweede moet je luisteren naar de kamer, naar het hout, naar degene die erop gaat spelen.
"En hoe weet je dan wat degene die erop speelt wil?" vroeg ze.
"Je let op," zei ik. "Je let heel goed op."
Ze stond op, liep om de tafel heen en ging op mijn schoot zitten, alsof dat de normaalste zaak van de wereld was. Haar armen om mijn nek. "Let dan op," zei ze, en ze kuste me.
Het was een lange kus, langzaam, met de smaak van wijn en citroen. Ik voelde haar hart door haar trui heen, sneller dan het hare in haar stem had geklonken. Mijn handen vonden haar rug onder de stof, warme huid, de rij van haar wervels. Ze zuchtte in mijn mond en drukte zich dichter tegen me aan.
"De slaapkamer is achter," fluisterde ze.
We namen de tijd. Dat is misschien wat ik me het best herinner van die eerste avond: dat niemand haast had. Ze trok mijn trui over mijn hoofd en ik de hare, en we bleven even zo staan, half uitgekleed in het licht van een leeslamp, alleen maar kijkend. Ze had smalle schouders en een moedervlek onder haar linkerborst, en toen ik die kuste lachte ze en zei dat ik de eerste was die hem had gevonden zonder te zoeken.
Op bed lag ze op haar zij, naar me toe, en liet me haar ontdekken. Ik deed het zoals ik een instrument leer kennen: langzaam, toets voor toets, luisterend naar wat er terugkwam. Een zucht als ik haar hals kuste. Een rilling als mijn vingers over de binnenkant van haar dijen gleden. Een zacht "ja, daar" toen ik haar eindelijk aanraakte waar ze het wilde, nat en warm onder mijn vingers. Ik bleef daar, rustig, tot haar heupen het ritme overnamen en haar adem korter werd. Ze kwam met haar gezicht tegen mijn schouder, haar nagels in mijn rug, een lange lage klank die ik nog dagen in mijn hoofd hoorde.
Daarna trok ze me boven op zich. "Nu jij," zei ze. Ze pakte een condoom uit het laatje en rolde het om met een concentratie die me deed lachen, en toen ik in haar gleed hield ze mijn gezicht tussen haar handen en keek me aan. We bewogen langzaam, bijna stil. Haar benen om mijn middel, haar hielen tegen mijn billen. Ik wilde dat het eeuwig duurde en tegelijk hield ik het bijna niet uit. Ze voelde het, denk ik, want ze fluisterde: "Niet inhouden." Ik kwam diep in haar, met haar naam half uitgesproken, en ze hield me vast tot ik weer gewoon ademde.
We lagen lang wakker. Buiten reed af en toe een fiets over de klinkers. Ze vertelde dat ze me na de eerste afspraak meteen had willen bellen, maar dat ze niet wist wat ze moest zeggen. "Mijn piano is weer verkouden" leek haar te doorzichtig.
"Ik had het geloofd," zei ik.
"Nee, dat had je niet."
"Nee," gaf ik toe. "Maar ik was wel gekomen."
Dat is nu anderhalf jaar geleden. De Schimmel staat inmiddels in een ander huis, een benedenwoning met een tuintje, waar we samen wonen. Ik stem hem elk half jaar, hoewel dat eigenlijk vaker is dan nodig. Ilse zegt dat ik dat doe omdat ik het fijn vind als ze naast me op het bankje zit en neuriet. Ze heeft gelijk.
De schets hangt in de gang, ingelijst. Een man aan een piano, met zijn rug naar de kijker. Mensen die op visite komen vragen soms wie het is. Dan zegt Ilse: "Iemand die goed oplet." En dan kijkt ze naar mij, en ik weet precies welke toon ze bedoelt.
